از سلسله یادداشت های چالشهای نظام اداری در ایران و راهکارهای تحول در آن تاکنون پنج قسمت تقدیم خوانندگان گردیده است که ششمین یادداشت تقدیم می گردد.
به گزارش پردیسان آنلاینپ؛ محمدعلیشاه، ششمین پادشاه سلسلهٔ قاجار، که کمتر از سه سال (از ۲۸ دیماه ۱۲۸۵ تا ۲۵ تیرماه ۱۲۸۸ شمسی) سلطنت کرد، فردی مستبد، زورگو و خرافهپرست بود که وابستگی شدیدی به دولت روسیه داشت. در دوران حکومت او، استبداد مطلق بر کشور حاکم بود.
وی از مخالفان سرسخت مشروطه بهشمار میرفت؛ بهگونهای که مجلس شورای ملی را به توپ بست، آزادیخواهان را به قتل رساند و با حمله به مجلس، دورهای موسوم به «استبداد صغیر» را آغاز کرد. در نتیجه، وعدههای انقلاب مشروطه هیچگاه محقق نشد.
مهمترین تحولات نظام اداری در دوران محمدعلیشاه:
– تشکیل نخستین دورهٔ مجلس شورای ملی
– ابطال قوانین مربوط به اصلاح بودجه، امور مالیاتی و اراضی
– امضای متمم قانون اساسی، علیرغم مخالفتهایش
– صدور فرمان انحلال مجلس
محمدعلیشاه اختلافات عمیقی با نمایندگان مجلس و مشروطهخواهان داشت و پس از مدت کوتاهی از پادشاهی، به سفارت روسیه پناهنده شد و نهایتاً مجبور به ترک ایران گردید. با سرنگونی او، حکومت مشروطه بار دیگر برقرار شد و فرزندش احمدشاه ــ که تنها ۱۳ سال داشت ــ به پادشاهی رسید.
در مجموع، بهدلیل فضای استبدادی حاکم بر کشور و اختلافات شدید محمدعلیشاه با مجلس و مشروطهخواهان، پیشرفت و تحول چشمگیری در نظام اداری ایران رخ نداد.
عبداله جلالی
کارشناس ارشد مدیریت
